Thực hành phần mềm ứng dụng (định hướng ICT)

Phần II của đề có 2 câu đúng/sai dành riêng cho định hướng ICT. Đề luyện theo cấu trúc 2025–2026 thường có một câu về phần mềm tạo trang web (chọn mẫu, chèn ảnh, video, biểu mẫu, xuất bản) và một câu về thực hành cơ sở dữ liệu; kiến thức đồ họa, chỉnh sửa ảnh và video cũng có thể xuất hiện. Câu hỏi bám sát thao tác thực tế nên em cần hiểu vì sao làm như vậy, không chỉ nhớ nút bấm.

Kiến thức trọng tâm

Phần mềm tạo trang web

Phần mềm tạo trang web cho phép thiết kế bằng cách kéo – thả các khối có sẵn, không cần viết mã HTML.

"Mã nhúng" mà nền tảng video hay bản đồ cung cấp thực chất là một thẻ <iframe>, phần mềm tạo trang web chèn nó vào trang:

<iframe src="https://video.example.com/embed/abc123"
        width="560" height="315"
        title="Video giới thiệu câu lạc bộ"
        allowfullscreen></iframe>

Biểu mẫu đăng kí thường tạo bằng công cụ biểu mẫu trực tuyến rồi nhúng vào trang; câu trả lời được lưu ở công cụ biểu mẫu đó. Thu thập dữ liệu cá nhân (số điện thoại, ngày sinh) phải nói rõ mục đích và không công khai danh sách câu trả lời.

Thực hành tạo và khai thác cơ sở dữ liệu

Quy trình với một hệ quản trị CSDL có giao diện đồ họa: tạo CSDL → tạo bảng (trường, kiểu dữ liệu, khóa chính) → tạo liên kết khóa ngoài → nhập dữ liệu → truy vấn → sao lưu, phân quyền. Các thao tác trên giao diện đều tương ứng với câu lệnh SQL (xem thêm bài Cơ sở dữ liệu và SQL).

CREATE TABLE LIENHE (
  MaHS CHAR(5) PRIMARY KEY,
  HoTen VARCHAR(50) NOT NULL,
  SoDT VARCHAR(10),
  NgaySinh DATE
);
INSERT INTO LIENHE
VALUES ('HS001', 'Đỗ Minh', '0912345678', '2009-04-15');
SELECT SoDT FROM LIENHE;

Truy vấn trả về đúng 0912345678. Nếu khai báo SoDT INT, giá trị lưu được chỉ còn 912345678.

Đồ họa: ảnh bitmap và ảnh vector

Khái niệm khi vẽ vector: đối tượng, nút và đường cong (chỉnh hình dạng), tô (fill) và nét (stroke), nhóm, căn chỉnh, xếp lớp trên – dưới, xuất ra ảnh PNG/SVG.

Chỉnh sửa ảnh

Nên lưu tệp dự án (giữ nguyên các lớp) để sửa tiếp, rồi mới xuất ra JPG/PNG để dùng.

Làm video

Quy trình: chuẩn bị tư liệu → nhập vào phần mềm → sắp xếp trên dòng thời gian (timeline) → cắt, ghép, chèn chữ, phụ đề, hiệu ứng chuyển cảnh, âm thanh → xem trước → xuất video (thường là MP4).

Dung lượng video xấp xỉ: $\text{bitrate} \cdot \text{t} : 8$. Ví dụ 8 Mbps trong 60 giây: $8 \cdot 60 : 8 = 60$ MB.

Dạng bài thường gặp trong đề thi

Dạng 1: Câu đúng/sai về phần mềm tạo trang web

Dạng 2: Chọn kiểu dữ liệu, định dạng phù hợp

Dạng 3: Tính toán khi xuất video

Lỗi thường gặp

Mẹo làm bài

Tự kiểm tra nhanh

1. Sau khi xóa phông một ảnh chân dung, muốn lưu ảnh mà vẫn giữ phần nền trong suốt thì nên chọn định dạng nào?

2. Trong phần mềm chỉnh sửa ảnh, "lớp" (layer) có tác dụng gì?

3. Vì sao nên khai báo trường NgaySinh kiểu DATE thay vì VARCHAR?

4. Dòng thời gian (timeline) trong phần mềm làm video dùng để làm gì?

5. Sau khi chèn video bằng mã nhúng, tệp video có được lưu trên máy chủ của trang web em tạo không?