Lập trình Python cơ bản

Lập trình Python là kiến thức lớp 10 nhưng có mặt ở mọi đề: phần I thường có 3–4 câu "cho chương trình, hỏi kết quả in ra", đề in song song Python và C++. Ở định hướng CS, các câu đúng/sai về thuật toán cũng dựa trên kĩ năng này. Bí quyết là lập bảng vết: ghi giá trị các biến sau từng bước thay vì nhẩm.

Kiến thức trọng tâm

Kiểu dữ liệu và phép toán

Thứ tự ưu tiên: ** → *, /, //, % → +, - → so sánh → not → and → or. Ví dụ 3 + 4 * 2 ** 2 bằng 19.

input() luôn trả về xâu; muốn tính toán phải đổi kiểu: n = int(input()). Lệnh print(a, b, sep="-", end="") in a, b cách nhau bởi - và không xuống dòng.

Câu lệnh rẽ nhánh và lặp

range(a, b, k) sinh các số từ a, mỗi lần cộng k, dừng trước b: range(10, 0, -3) → 10, 7, 4, 1 (4 lần lặp). range(n) là 0, 1, …, n − 1.

Danh sách và xâu

Hàm và phạm vi biến

def tang(x):
    x = x + 5
    return x * 2

x = 3
y = tang(x)
print(x, y)

#include <iostream>
using namespace std;
int tang(int x) {
    x = x + 5;
    return x * 2;
}
int main() {
    int x = 3;
    int y = tang(x);
    cout << x << " " << y;
    return 0;
}

Kết quả: 3 16. Tham số x trong hàm là biến cục bộ: gán x = x + 5 (thành 8) không làm thay đổi biến x của chương trình chính, vẫn bằng 3. Hàm trả về $8 \cdot 2 = 16$. Biến tạo trong hàm không dùng được bên ngoài hàm.

Lập vết chương trình

a = [4, 7, 2, 9, 5, 8]
dem = 0
tong = 0
for x in a:
    if x % 2 == 0:
        dem = dem + 1
    else:
        tong = tong + x
print(dem, tong)

#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
    int a[] = {4, 7, 2, 9, 5, 8};
    int dem = 0, tong = 0;
    for (int i = 0; i < 6; i++)
        if (a[i] % 2 == 0)
            dem = dem + 1;
        else
            tong = tong + a[i];
    cout << dem << " " << tong;
    return 0;
}

Chương trình in 3 21: đếm số chẵn và cộng các số lẻ.

Lỗi chương trình

Kiểm thử: chạy chương trình với nhiều bộ dữ liệu (kể cả trường hợp đặc biệt như danh sách rỗng, số âm, số 0) và so với kết quả đúng.

Dạng bài thường gặp trong đề thi

Dạng 1: Tính giá trị biểu thức, đếm số lần lặp

Dạng 2: Câu đúng/sai về một chương trình có hàm

Dạng 3: Tìm lỗi logic

Lỗi thường gặp

Mẹo làm bài

Tự kiểm tra nhanh

1. Chương trình sau in ra gì?

n = 1234
s = 0
while n > 0:
    s = s + n % 10
    n = n // 10
print(s)

2. Chương trình sau in ra gì?

s = "tin hoc"
t = ""
for c in s:
    if c != " ":
        t = c + t
print(t, len(t))

3. a = [5, 1, 8, 3]. Sau a.insert(2, 7) và a.pop(0), danh sách a là gì?

4. Giá trị của 3 + 4 * 2 ** 2 và (3 + 4) * 2 là bao nhiêu?

5. Lệnh int("abc") gây ra loại lỗi nào?