Từ loại và cấu tạo từ

Câu hỏi từ loại cho bốn phương án cùng một gốc (ví dụ protect – protection – protective – protectively) và yêu cầu chọn dạng hợp với chỗ trống. Trong đề tốt nghiệp THPT theo định dạng 2025–2027, dạng này nằm chủ yếu ở hai bài điền từ vào quảng cáo, thông báo và tờ rơi. Kiến thức cấu tạo từ còn giúp đoán nghĩa từ mới trong bài đọc hiểu.

Kiến thức trọng tâm

Vị trí của bốn từ loại chính

Hậu tố tạo danh từ

Hậu tố, tiền tố tạo động từ

Hậu tố tạo tính từ

Trạng từ thường là tính từ + -ly: careful → carefully, easy → easily, basic → basically.

Tiền tố đổi nghĩa

Cặp từ cùng gốc dễ nhầm nghĩa

Trật tự tính từ trước danh từ

Khi có nhiều tính từ, thứ tự quen dùng là: ý kiến – kích thước – tuổi – hình dáng – màu sắc – nguồn gốc – chất liệu – mục đích + danh từ.

• a lovely old stone bridge (ý kiến – tuổi – chất liệu)
• two large round wooden tables (kích thước – hình dáng – chất liệu)
• a stylish black leather jacket (ý kiến – màu sắc – chất liệu)

Dạng bài thường gặp trong đề thi

Trong quảng cáo và tờ rơi, câu từ loại có bốn phương án cùng gốc. Có ba kiểu: chọn đúng từ loại; hai phương án cùng từ loại, phải chọn theo nghĩa; và chọn đúng trật tự tính từ.

Cách làm từng bước:

1. Thấy bốn phương án cùng gốc → xác định đây là câu từ loại.
2. Phân tích từ đứng trước và sau chỗ trống → suy ra từ loại cần điền.
3. Loại các phương án sai từ loại.
4. Nếu còn hai phương án cùng loại, xét nghĩa: người hay vật, số ít hay số nhiều, khẳng định hay phủ định, -ing hay -ed.
5. Đọc lại cả câu xem có tự nhiên không.

Dạng 1: Chọn đúng từ loại

Xem lời giải

(1) B. are checked là động từ (bị động) đã đủ nghĩa, chỗ trống bổ nghĩa cho cách kiểm tra → cần trạng từ carefully. A, D là tính từ; C là danh từ/động từ.

(2) D. Sau a great (mạo từ + tính từ) cần danh từ → a great success (một thành công lớn). A là động từ; B là tính từ; C là trạng từ.

Dạng 2: Hai phương án cùng từ loại — chọn theo nghĩa

Xem lời giải

Sau a more và trước danh từ way cần tính từ → còn B và C.

• economic: thuộc về kinh tế (economic growth).
• economical: tiết kiệm, ít tốn kém.

Vế sau nói vé tháng rẻ hơn hai lần đi taxi → nghĩa "tiết kiệm" → C. economical.

Dạng 3: Tiền tố phủ định và danh từ chỉ người

Xem lời giải

(4) C. Sau Many first-time cần danh từ số nhiều đếm được chỉ người (những người tham gia lần đầu, có cảm xúc feel nervous) → participants. B là danh từ chỉ sự việc, không đi với many và không "cảm thấy" được.

(5) B. Cấu trúc It is + tính từ + to V → A hoặc B. Vế sau khuyên ở trong khu vực bể bơi → bơi ở hồ khi không có cứu hộ là không an toàn → unsafe.

Lỗi thường gặp

Mẹo làm bài

Tự kiểm tra nhanh

1. Our club aims to raise public _______ of water pollution. (aware)

Xem đáp án

awareness — sau tính từ public cần danh từ; raise awareness of something: nâng cao nhận thức về điều gì.

2. The museum's new app makes the exhibits more _______ to visitors with poor eyesight. (access)

Xem đáp án

accessible — make something + tính từ; more accessible to someone: dễ tiếp cận hơn với ai.

3. Ticket prices have risen _______ over the past year. (consider)

Xem đáp án

considerably — bổ nghĩa cho động từ have risen nên cần trạng từ: tăng đáng kể.

4. Winning the gold medal was a _______ moment for the country's sport. (history)

Xem đáp án

historic — "có ý nghĩa lịch sử, đáng ghi nhớ". historical chỉ những gì thuộc về quá khứ (historical documents), không hợp nghĩa.

5. I was really _______ by how quickly the children learnt to code. (amaze)

Xem đáp án

amazed — chủ ngữ I là người cảm thấy ngạc nhiên → tính từ đuôi -ed.

6. It's _______ to leave your bike unlocked outside the station. (wise)

Xem đáp án

unwise — để xe không khóa ở nhà ga là thiếu khôn ngoan → cần nghĩa phủ định với tiền tố un-.

7. Sắp xếp đúng trật tự: a(n) _______ bag (leather / brown / expensive).

Xem đáp án

an expensive brown leather bag — ý kiến (expensive) → màu sắc (brown) → chất liệu (leather). Mạo từ là an vì expensive bắt đầu bằng nguyên âm.