Đọc hiểu văn bản thông tin

• Thông tin chính: kết quả thử nghiệm mái xanh của nhóm học sinh Trường THPT X, cho thấy mái trồng cây giúp phòng học mát hơn vào buổi trưa.
• Phòng đối chứng: phòng 12A2.

Cách cho điểm: mỗi ý 0,25 điểm.

• Phương tiện phi ngôn ngữ: bảng số liệu nhiệt độ trung bình lúc 12 giờ trưa của hai phòng trong tháng Tư, tháng Năm.
• Tác dụng: trình bày số liệu trực quan, cô đọng; giúp người đọc so sánh ngay chênh lệch nhiệt độ (2,3 °C trong tháng Tư; 2,8 °C trong tháng Năm), làm kết quả thử nghiệm thêm thuyết phục.

Cách cho điểm: chỉ ra 0,25; tác dụng gắn với thông tin cụ thể 0,25.

Câu trả lời mẫu

• Theo mức độ quan trọng: sa pô nêu ngay kết quả chính; các đoạn sau mới trình bày cách làm, số liệu, lời giải thích.
• So sánh – đối chiếu: đặt phòng có mái xanh cạnh phòng đối chứng, cùng thời điểm đo, cùng loại nhiệt kế.
• Nguyên nhân – kết quả: lời cô giáo giải thích vì sao mái xanh làm giảm nhiệt (che nắng, bốc hơi nước).
• Tác dụng: thông tin mạch lạc, dễ theo dõi; người đọc vừa biết kết quả, vừa hiểu cách làm và lí do, nên dễ tin và dễ áp dụng.

Cách cho điểm (1,0): chỉ ra được hai cách trình bày có căn cứ 0,5; nêu tác dụng 0,5.

• Yếu tố tăng độ tin cậy: có phòng đối chứng; đo cùng giờ, cùng loại nhiệt kế, đo đều đặn mỗi ngày học; có bảng số liệu; có lời giải thích của giáo viên; nêu cả lưu ý về chịu tải, chống thấm (không chỉ nói mặt tốt).
• Hạn chế: chỉ thử trên hai phòng, trong hai tháng, đo một thời điểm trong ngày; hai phòng có thể khác nhau về hướng nắng, số người, quạt… Muốn kết luận chắc chắn cần thử trên nhiều phòng, nhiều thời điểm hơn.

Cách cho điểm: yếu tố tăng độ tin cậy 0,5; hạn chế hợp lí 0,5.

Đoạn trả lời mẫu

Em đề xuất lớp em trồng một hàng cây leo trong chậu ở ban công phía tây, nơi nắng chiều chiếu thẳng vào lớp. Giàn lá vừa che nắng, vừa tạo bóng mát, lại không làm tăng tải trọng lên mái. Cả lớp có thể chia nhóm tưới cây mỗi ngày, ghi nhiệt độ trước và sau khi trồng để so sánh như nhóm học sinh trong văn bản. Việc làm ấy vừa giúp lớp mát hơn, vừa rèn cho chúng em thói quen kiểm chứng điều mình làm bằng số liệu.

Cách cho điểm: đề xuất cụ thể, phù hợp 0,5; lí giải tính khả thi, liên hệ văn bản 0,5.

Tóm tắt kết quả chính của thử nghiệm (mái xanh giúp phòng học dịu hơn), giúp người đọc nắm ngay thông tin quan trọng nhất và thu hút họ đọc tiếp.

Thái độ khách quan, có trách nhiệm: không chỉ nêu mặt tốt mà còn cảnh báo điều kiện cần thiết, giúp người đọc áp dụng an toàn.

Thông tin: phòng có mái xanh mát hơn 2,8 °C trong tháng Năm (có thể kiểm chứng bằng số liệu). Ý kiến: “đây là một sáng kiến tuyệt vời” (đánh giá chủ quan).

Chẳng hạn: theo trình tự thời gian; theo quan hệ nguyên nhân – kết quả; so sánh – đối chiếu (ngoài ra còn theo mức độ quan trọng, phân loại, vấn đề – giải pháp).