Hướng nghiệp với tin học

Hướng nghiệp là phần nhẹ nhưng "chắc điểm": phần I thường có 2–3 câu cho mô tả công việc rồi hỏi tên nghề, hoặc ngược lại; đôi khi hỏi phẩm chất, kĩ năng cần có. Chỉ cần nắm nhiệm vụ chính của từng nghề và phân biệt được các nghề gần nhau.

Kiến thức trọng tâm

Các nhóm nghề trong lĩnh vực tin học

Dịch vụ sửa chữa và bảo trì máy tính

• Bảo trì định kì: vệ sinh bụi, kiểm tra quạt, nhiệt độ, cập nhật hệ điều hành và phần mềm diệt mã độc, sao lưu dữ liệu.
• Sửa chữa: chẩn đoán lỗi phần cứng (ổ cứng, bộ nhớ, nguồn) hay phần mềm (hệ điều hành, trình điều khiển, mã độc), thay thế linh kiện, cài đặt lại.
• Yêu cầu: hiểu cấu tạo máy tính, tuân thủ an toàn điện, cẩn thận; trung thực, bảo mật dữ liệu của khách hàng — chỉ truy cập dữ liệu khi cần cho việc sửa chữa và được khách cho phép.

Nhóm nghề quản trị

Một việc của người kiểm thử phần mềm

Người kiểm thử chuẩn bị các ca kiểm thử (đầu vào + kết quả mong đợi), đặc biệt ở các giá trị biên. Ví dụ quy định phí gửi xe: không quá 2 giờ: 3000 đồng; trên 2 đến 6 giờ: 5000 đồng; trên 6 giờ: 10 000 đồng. Lập trình viên viết hàm và người kiểm thử chạy thử:

def phi_gui_xe(gio):
    if gio < 2:
        return 3000
    elif gio <= 6:
        return 5000
    else:
        return 10000

bo_test = [[1, 3000], [2, 3000], [3, 5000], [6, 5000], [7, 10000]]
for t in bo_test:
    ket_qua = phi_gui_xe(t[0])
    if ket_qua == t[1]:
        print(t[0], "đạt")
    else:
        print(t[0], "lỗi: nhận", ket_qua, "mong đợi", t[1])

Kết quả: chỉ ca 2 giờ báo lỗi: nhận 5000 mong đợi 3000. Quy định ghi "không quá 2 giờ" (tức gio <= 2) nhưng hàm viết gio < 2. Nếu chỉ thử 1 giờ và 3 giờ, lỗi này sẽ lọt qua — đó là lí do người kiểm thử luôn thử ở đúng mốc quy định.

Năng lực cần có và con đường học tập

Một số ngành đào tạo đại học liên quan: Khoa học máy tính, Kĩ thuật phần mềm, Hệ thống thông tin, Mạng máy tính và truyền thông dữ liệu, An toàn thông tin, Công nghệ thông tin, Khoa học dữ liệu, Trí tuệ nhân tạo. Ngoài ra có thể học cao đẳng, trung cấp nghề (sửa chữa máy tính, quản trị mạng, thiết kế đồ họa) hoặc học qua các chứng chỉ chuyên môn.

Chuyển đổi số làm nhu cầu nhân lực tin học có mặt ở mọi lĩnh vực (ngân hàng, y tế, giáo dục, nông nghiệp…). AI tự động hóa một phần công việc lặp lại, đồng thời tạo ra việc làm mới, nên người làm nghề cần liên tục cập nhật kĩ năng.

Dạng bài thường gặp trong đề thi

Dạng 1: Từ mô tả công việc suy ra nghề

Dạng 2: Câu đúng/sai về yêu cầu nghề nghiệp

Lỗi thường gặp

Mẹo làm bài

Tự kiểm tra nhanh

1. Ai chịu trách nhiệm sao lưu cơ sở dữ liệu bán hàng mỗi đêm và cấp quyền chỉ xem cho bộ phận kế toán?

2. Với hàm phi_gui_xe đã sửa thành gio <= 2, ca kiểm thử nào cần thêm để kiểm tra mốc 6 giờ chính xác?

3. Nghề nào phù hợp với người thích tìm quy luật trong số liệu bán hàng để giúp doanh nghiệp ra quyết định?

4. Kể hai việc trong bảo trì định kì máy tính.

5. Vì sao người làm nghề tin học cần tiếng Anh?